De stad Tienen is sinds de ‘hergeboorte’ van de Tiense Reuzen in 2011 al goed bekend geraakt met Jan, Mie, Tiske en Nieke. In het reuzendossier staat veel te lezen over waar onze reuzen precies vandaan komen, en de oude foto’s lijken elk hun eigen verhaal te vertellen. Maar welk verhaal eigenlijk? Het wordt tijd om een paar van de familiekiekjes beter te bekijken..

10 juni 1928: Jan en Mie, hoera, hoera!

“Heden zijn wij terug in uw midden; uw beiaard zingt zingt ons een welkom en wij, Janneken en Mieken, begroeten het volk en juichen mede met klein en groot: Hoera! Hoera!” (bron: Courtois, A. ea., De Blijde Intrede van de Tiense Reuzen Mieken en… . 10 juni 1928, Tienen, 1928: p. 13.)

Toen de archeologische kring Thiunas besloot om de reuzentraditie van Tienen terug in het leven te roepen, wilden zij dit niet onopgemerkt voorbij laten gaan. Op zondag 10 juni 1928 werd samen met de Feestcommissie een groot festijn georganiseerd: de Blijde Intrede van Jan en Mie.

(1)Mie en Jan op de statieplaats voor het station, 10 juni 1928. Bij de lantaarnpaal achter de Reuzen staan de gendarmen te paard, die de stoet zouden voorgaan en afsluiten. (© KIK-IRPA, Brussel, www.kikirpa.be )

Het programma was goed gevuld: om 3 uur ’s middags ontving men de Reuzen aan de Statieplaats voor het station (1), waarna de groep op een zegetocht door de stad trok. Bij aankomst op de Grote Markt werd het reuzenpaar voorgesteld en overhandigd aan de  gemeenteoverheid, waarbij burgemeester dhr. De Jaegher het podium beklom voor een dankwoord. Na de plechtigheden begon men aan de Reuzendans, met het zingen van het nieuw geschreven Reuzenlied.

’s Avonds konden de mensen op ‘de kiosk van de square’ op de Grote Markt genieten van een groot concert door de Koninklijke Harmonie van Schone Kunsten, en sloot men af met een avondgroet van de Reuzen.

Van de stoet zelf zijn ook enkele foto’s bewaard gebleven, waaronder een genomen in de Nieuwstraat (2). Hier zien we Jan en Mie in de zegetocht, samen met nog een andere reus. Wie dit is, vinden we in de lijst met deelnemers aan de stoet:

(bron: Courtois, A. ea., De Blijde Intrede van de Tiense Reuzen Mieken en… . 10 juni 1928, Tienen, 1928: p. 25)

(2) Jan, Mie en Jean van Waver in de optocht door de Nieuwstraat, 10 juni 1928. Het kleed aan de rechterkant is waarschijnlijk van de reuzin Alice van Waver. (© KIK-IRPA, Brussel, www.kikirpa.be )

De statige reus is dus graaf Jean van Waver, samen met de gravin Alice geboren op 3 juni 1928. Als piepjonge reuzen gaven zij het sein van vertrek voor de zegetocht. Deze reuzen bestaan ook nog altijd, en hebben hun eigen boeiende geschiedenis en traditie.

Dat het die 10^de juni een groot feest was, wordt duidelijk uit een getuigenis gepubliceerd door de kring Thiunas:

“Op den doortocht stonden alle straten belijnd met opeengehoopte toeschouwers, die bewonderend toekeken en luidruchtig toejuichten. Men hoorde maar gedurig: “Wat zijn ze schoon! Hoe groot! Welke statige houding! Ziet eens hoe schalks Janneken naar zijn vrouw lonkt! Let, hoe fier Mieken voortstapt! En hoe flink dat ze op de maat der muziek marcheeren!” “

(bron: z.a., Thiunas. Folkore en Geschiedenis, Tienen, 1-2, 2 (1928): p. 18)

Een derde foto laat Mie en Jan zien staande op de Heldensquare (3), samen met de dragers van het Tiense reuzengilde (‘De Getuigen van de Reuzen’). Achter de reuzen staan enkele vrijetijdskringen of maatschappijen die meeliepen in de stoet, met klinkende namen als ‘Maatschappij de Lichte Arm’ (links) en ‘Maatschappij de Vaste Hand’ (midden).

(3) Jan en Mie op de Heldensquare en de Getuigen van de Reuzen, 1928 (© KIK-IRPA, Brussel, www.kikirpa.be )

Dat de Blijde Intrede van de Jan en Mie in de herinnering van de mensen bleef, wordt tot slot duidelijk uit een opvallende prent, uitgegeven door Cote d’Or chocolade (4). Het is een gekleurde weergave van de foto genomen op de Statieplaats, en brengt op deze manier de gebeurtenis terug tot leven. Toch wel een opvallende gelijkenis met foto 1.

(4) Een prent naar de foto aan de Statieplaats, uitgebracht door Cote d’Or chocolade: zoek de TIEN verschillen met foto 1 (bron: www.delcampe.net)

Volgende keer in ‘Tien eeuwen Tienen’ worden nog een paar reuzenfoto’s, én meer, van onder het stof gehaald..

TIP: hoewel Jan en Mie uitrusten in het stadsmagazijn, zijn de reuzenkinderen Tiske en Nieke nog lang niet moe! Kom op zaterdag 28 april vanaf 13u naar het centrum van Tienen voor het muzikale erfgoedfeest ‘Met Toeters en Bellen’, en ontmoet Tiske en Nieke dansend in de binnenstad!

Tekst en onderzoek: Diantha Osseweijer

In ‘Tien eeuwen Tienen’ belichten we historische weetjes over de suikerstad. De rubriek wordt verzorgd door kunsthistorica Diantha Osseweijer en historicus Jakob Ulens.

Link naar andere berichten in deze rubiek

We beginnen met het verhaal achter deze oude trapgevel. Een authentiek 17de-eeuws exemplaar dat bij weinig Tienenaars een belletje zal doen rinkelen. Niet erg! Deze achtergevel is nauwelijks zichtbaar van op straat. Toch ben je héél waarschijnlijk al in het pand geweest dat achter deze gevel schuilgaat. Het is namelijk de achtergevel van het stadhuis! “Hhmm, een 17de-eeuwse gevel? Is het stadhuis dan niet gebouwd in 1836? Dat geven de Romeinse cijfers op de voorgevel toch aan? Ja en nee. Het stadhuis werd in 1836 vooral verbouwd. De voorgevel en het voorste gedeelte werden volledig vernieuwd maar aan de achtergevels werd niet geraakt.

Het valt misschien op dat deze trapgevel minder breed is dan de voorgevel van het stadhuis. Dat komt omdat er op de plaats van het stadhuis ooit drie individuele panden stonden. De trapgevel is een restant van één van die drie panden. In de loop van de 17de eeuw werden de drie panden verenigd en aan de voorzijde bekroond met een mooie barokgevel. Op dat moment was het nog steeds een particulier burgerhuis in het bezit van de familie Immens. Pas in 1712 kocht de stad het pand en verhief het tot stadhuis. Waarom de stad op zoek moest naar een nieuw stadhuis, doen we een volgende keer uit de doeken.

Stadhuis voor 1836 - © Reproductierecht Universiteitsbibliotheek UGent

Maar waarom liet de stad in 1836 een nieuwe gevel optrekken? Hiermee wilde men ongetwijfeld uitdrukking geven aan de nieuwe wind die door stad en land waaide. België was piepjong en de Tiense bevolking groeide in de voorafgaande decennia explosief. De eerste industrieën bloeiden op en de spoorlijn zou een jaar later Tienen bereiken. Het geloof in de vooruitgang was groot. En bij een herwonnen ambitie hoort nu éénmaal een nieuwe gevel. Best in neo-classicistische stijl natuurlijk, dé vormtaal waarmee de burgerij van het jonge België zijn drang voorwaarts uitdrukte.
Het is evenmin toevallig dat er zes bustes van beroemde “Belgen” in de voorgevel zijn aangebracht. De prille Belgische staat moest zichzelf een identiteit aanmeten. Een roemrijk verleden met tal van oude helden kon hierbij helpen. Van Dyck, Rubens, Karel V, Cobergher, Grétry, Justus Lipsius en Andreas Vesalius zouden van op het Stadhuis ook de Tienenaars tot grootste daden inspireren.

Architect van dienst was François Drossaert. Hij was een uitgeweken Brusselaar die in 1834 tot stadsarchitect werd benoemd. Hij zou in de komende jaren tal van openbare gebouwen ontwerpen en zo een stempel drukken op uitzicht van de stad…

Jakob Ulens

Heb je de aflevering gemist? Herbeluister de aflevering via deze link.

We krijgen er al honger van

Bekijk ook de andere foto’s in deze reeks

Bekijk ook de andere foto’s in deze reeks

Ons wapenschild kregen we van hertog Jan I als beloning voor het heldhaftige gedrag van de Tiense boog- en kruisboogschutters tijdens de slag van Woeringen in 1288. Het azuurblauwe schild met witte faas, geflankeerd door twee op de achterpoten staande schapen die tussen hun voorpoten de stok met een blauw-witte vlag vasthouden, is een herinnering aan de middeleeuwse wol- en lakenweverij. Blauw en wit waren toen moeilijk te vervaardigen kleuren, enkel bestemd voor de rijken en dus bij uitstek symbolen voor rijkdom en macht. Tienen was één van de weinige plekken waar men stoffen in deze  kleuren kon maken. Vandaar dus….

Bekijk ook de andere foto’s uit deze reeks.

Foto: Steven Loyens

Bekijk ook de andere foto’s uit deze reeks.

We starten met deze mooie fronton…

Foto: Steven Loyens

Het epicentrum van de aardschok van 18 september 1692 lag in Verviers. De beving werd ook in Tienen gevoeld. Veel schouwen liepen zware schade op. Om meer ongevallen te vermijden, gaven de Tiense magistraten op 19 september aan de bevolking het bevel, om de vervallen en gescheurde schouwen te restaureren. Zo lezen we in het Tiense Ordonnantieboek, de dag na de aardbeving, met de hoop dat “den goeden Godt ons in toecomende wilt bevrijden”. Het bevel werd op de gewone plaatsen door de belleman bekend gemaakt.

Op 1 november 1755 vernielde een sterke aardbeving de Portugese stad Lissabon. Twee maanden na deze ongelooflijke ramp beefde de aarde bij ons op 27 december 1755. Het epicentrum lag in Aken, maar de schok werd ook bij ons gevoeld.  Op 18 februari 1756 had er weer een beving plaats. Het epicentrum lag in Düren. Sommige schouwen vielen neer. Pastoor Florent Schellincx van Zellik schreef deze gebeurtenis op in het doopregister van die dag. Hij noteerde: “Deze 18de, ‘s morgens voor 8 uur, heeft God ons met een aardbeving bezocht”.  Bekend is ook de aardbeving van 21 februari 1828. Het epicentrum lag toen volgens krantenberichten in Tienen. De beving duurde maar liefst zeven minuten. En ook in het recenter verleden beefde de aarde in de suikerstad. Meer weten over aardbevingen in België? Bezoek dan de website van de Koninklijke Sterrewacht.

Bron: Paul Kempeneers, Tiense Sprokkels, www.kempeneers.org

Meer leuke weetjes