Historiek

De eerste vermeldingen van Tiense reuzen dateren uit 1471. In verschillende stadsrekeningen vinden we aanduidingen van ommegangen waarin de Tiense reuzen hun opwachting maakten. In 1546 zou er een stoet geweest zijn met reuzen en verschillende allegorische en folkloristische dieren en kentekens  zoals een draak, een leeuw, een maan, een kameel en een griffioen. In dezelfde stoet heeft zelfs een Ros Beiaard gelopen. De schuttersgilde van Oorbeek vormde toen de reuzengilde die instond voor het onderhoud en de organiseren van de ommegangen. Bij overwinningen van vorsten, gildenverkiezingen, religieuze processies, kermissen en andere feestelijke gelegenheden, zoals het verwelkomen van het eerste schip in 1525, werden de reuzen van stal gehaald.

Overzicht ontstaansjaar oude Tiense reuzen:

• Reus en reuzin                                                                                                                   1471
• Ros Beiaard                                                                                                                        1484
• Arend, draak, drie kamelen, leeuw, maan, St Michiel en duivel                             1544
• Griffioen                                                                                                                              1546?

(Bron:  Van der Linden, R., Reuzen in Vlaanderen, 1985, p 250)

Wat er met de oude Tiense reuzen precies is gebeurd, is onbekend. Het verhaal wil dat ze vernietigd zijn in een brand bij de Duitse verovering van de stad op 18 augustus 1914. Zekerheid is hier echter niet over.

De geboorte van Jan en Mie

Reus Jan en evenbeeld Jan Wouters - 1928 - stadsarchief

De herinnering aan de Tiense reuzen leefde uiteraard voort. In maart 1926 werd de oudheidkundige kring ‘Thiunas’ opgericht met in het bestuur o.m. de toenmalige archivaris en beiaardier Jan Wauters. Vanaf het begin was hij één van de drijvende krachten achter het herstellen van de reuzentraditie. Ook Frans Gys, de schrijver van het Tiens reuzenlied, maakte deel uit van deze kring.

De kring ging op zoek naar historische documenten en sprak kunstenaars aan voor het vervaardigen van twee nieuwe reuzen. Er werd gekozen om samen te werken met de Brusselse beeldhouwer M. Spaelant die het hoofd van Jan (Janneken) boetseerde uit 300 kg klei. Het hoofd van Mie (Mieken) zou nog meer klei  gevergd hebben. Eind 1927 waren de reuzen klaar.

Stilaan werd, in samenwerking met ‘ De Feestcommissie’, alles in gereedheid gebracht om tegen juni 1928 zoals van ouds een reuzenstoet op touw te zetten. Aan de stoet van 10 juni namen heel wat verenigingen deel: ‘De Toekomende Vrienden’, enkele schuttersgilden, toneelgezelschappen, fanfares, het Willemsfonds, ‘Bond der meesters kleermakers’, ‘De Fishing Club’, fietsclubs…  ‘De Getuigen van de Reuzen’, de toenmalige Tiense reuzengilde, droegen die zondag Jan en Mie. Ter gelegenheid van de stoet werd er ook een reuzenlied gecomponeerd. De reuzen werden genoemd naar archivaris Jan Wouters en zijn vrouw Maria.

Lees meer over hun eerste optocht.

De reuzentraditie kende lange tijd bijval. Jan en Mie werden vooral tijdens kermissen van stal gehaald. De onderstaande foto toont de Tiense reuzen aan het Vrijthof. Misschien werden ze toen opgevoerd ter gelegenheid van de ‘Vrijthoffeesten’ die aan het begin jaren 1970 plaatsvonden. In de talrijke garages rond de Sint-Germanuskerk werden toen allerhande volksspelen gespeeld.

Mie en Jan aan het Vrijthof - jaren 1970? - Raymond Billen

Tegenwoordig zijn de constructie en de klederdracht van Jan en Mie in vrij goede  staat. Jan en Mie rusten nu uit in één van de loodsen van het stadsmagazijn.

Hieronder een kort filmfragment uit 1954.

Op nieuwsblad.be kan je een ludiek ‘interview’ lezen met Jan en Mie.

Tiske en Nieke

Op 12 februari 1956 werd de zoon van Jan en Mie, Tiske, geboren en ingeschreven in het bevolkingsregister. De reuzenfamilie werd in 1975 uitgebreid met de vondeling Nieke, die een paar vormde met Tiske. De carnavalsvereniging ‘De ridders van Brunengeruz’ zijn de peters van Tiske en Nieke, die nu bewaard worden in het stadsarchief. Tiske werd lange tijd gedragen door Gaston Laporte, die als bijnaam ook Tiske kreeg.

Het paar werd in 1980 op het einde van de carnavalstoet door de ‘Delta Club’ (Tiense radioamateurs) ontvoerd naar jeugdhuis De Knapzak.  Als losgeld eisten ze van ‘De ridders van Brunnegruz’ dat het echtpaar in de toekomst het embleem van de radioamateurs diende te dragen. Naar aanleiding van deze gebeurtenis werd de ‘Delta Kweiker’ bij de reuzenfamilie gevoegd.

Delta Kweiker

Op 22 februari 1980 werden Jan en Mie grootouders met de komst van het nieuwe reusje ‘Delta Kweiker’. Het reusje werd ingeschreven in het geboorteregister door schepen Miel Gillis. De geboorteakte kan je terugvinden op onze Flickr-pagina. Tot op vandaag is de Delta Kweiker echter ‘vermist‘.  Rita Claeskens is de meter van de Delta Kweiker, Guy Bottu de peter en Didier Weenen was destijds de drager.

Een selectie van de mooiste reuzen-foto’s. Meer info krijg je door op de foto’s te klikken.

Wist je trouwens dat de kledingswinkel Jan en Mie genoemd is naar onze Tiense reuzen en dat ze ook te zien zijn op het etiket van het ‘Tiens zeuteke’ (likeur)?

Jan en Mie op het etiket van het 'Tiens zeuteke'

Foto’s van de optocht tijdens De Nostalgische Kermis (28/05/2011)

Foto’s van andere optochten vind je via deze link.

Tiense Kweiker

Grote eend met een klontje suiker in de mond. Staat los van de reuzenfamilie. Ondertussen verdwenen.

Maarten te paard

Ook Vissenaken heeft haar reus. Elk jaar doet Sint-Maarten er vlak voor 11 november een ronde in het dorp. Foto’s vind je op de website van Gezinsbond Vissenaken die de happening organiseert. Meer info over Sint-Maartenvieringen vind je op Wikipedia.

Bronnen: stadsarchief Tienen, Tienen.be, Nieuwsblad.be, Reuzen in Vlaanderen (1985)

Lees ook:

• Het Tiens reuzenlied
• Historiek en gebruiken van reuzen in Vlaanderen
• Onze initiatieven met de Tiense reuzen

Alle info (foto’s, filmpjes, documenten) over de Tiense Reuzen is welkom! Contacteer ons reuzenteam via detiensereuzen@opgewekTienen.be of 0498 68 44 10

Met de reuze-steun van: Sweet-Art, Timaver Verzekeringen, Frituur Lydia, Herb’es, Cheroni Design, Lingerie Charis,’t Vrijthof, Ridders van Brunengeruz, Tienen Actueel, Carroo reclame, Bartholomeus, Tiens Drankencentrum Verdeyen en de Stad Tienen.